ADR-transport: wat zijn gevaarlijke stoffen?
Onder het vervoer van gevaarlijke stoffen valt elke stof of elk voorwerp dat onderweg schade kan toebrengen aan mensen, eigendommen of het milieu. Daar horen veel alledaagse producten bij: verf en oplosmiddelen, spuitbussen, lijm, reinigingsmiddelen, gasflessen, zuren, parfum en batterijen. Of uw product als gevaarlijke stof geldt, hangt niet af van hoe het wordt gebruikt. Het hangt af van de indeling volgens het systeem van de Verenigde Naties waarop alle vervoersregels zijn gebaseerd.
ADR-klassen: de negen klassen gevaarlijke stoffen
Er zijn negen klassen. Een deel daarvan is verder onderverdeeld in subklassen.
| Klasse | Wat eronder valt | Voorbeelden |
|---|---|---|
| 1 | Ontplofbare stoffen en voorwerpen (subklassen 1.1 tot en met 1.6) | Vuurwerk, noodsignaalfakkels |
| 2 | Gassen: 2.1 brandbaar, 2.2 niet brandbaar en niet giftig, 2.3 giftig | Spuitbussen, gasflessen |
| 3 | Brandbare vloeistoffen | Verf, oplosmiddelen, parfum, brandstoffen |
| 4 | 4.1 brandbare vaste stoffen, 4.2 voor zelfontbranding vatbare stoffen, 4.3 stoffen die in contact met water brandbare gassen ontwikkelen | Bepaalde metaalpoeders, zelfverhittende stoffen |
| 5 | 5.1 oxiderende stoffen, 5.2 organische peroxiden | Calciumhypochloriet (zwembadchloor), peroxideharders voor kunsthars |
| 6 | 6.1 giftige stoffen, 6.2 infectueuze stoffen | Bepaalde bestrijdingsmiddelen, infectueuze medische monsters |
| 7 | Radioactieve stoffen | Medische isotopen, sommige meetinstrumenten |
| 8 | Bijtende stoffen | Zuren, bijtende reinigingsmiddelen |
| 9 | Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen | Lithiumbatterijen, droogijs, milieugevaarlijke stoffen |
De klasse geeft het belangrijkste gevaar aan. Veel producten hebben daarnaast een bijkomend gevaar, bijvoorbeeld een vloeistof die zowel brandbaar als bijtend is.
UN-nummer, officiële vervoersnaam en verpakkingsgroep
Drie gegevens identificeren uw goederen in elk vervoersdocument.
- UN-nummer: een nummer van vier cijfers voor de stof of het voorwerp, bijvoorbeeld UN 1263 voor verf.
- Officiële vervoersnaam: de vaste benaming uit de lijst van gevaarlijke goederen. Uw handelsnaam is niet genoeg.
- Verpakkingsgroep: I voor groot gevaar, II voor middelmatig gevaar en III voor gering gevaar. De groep bepaalt hoe sterk de verpakking moet zijn. Gassen en ontplofbare stoffen hebben geen verpakkingsgroep.
U vindt deze gegevens in rubriek 14 van het veiligheidsinformatieblad, “Informatie met betrekking tot het vervoer”. De indeling is de taak van de afzender. Wij controleren of de gegevens volledig zijn en passen bij de vervoerswijze die u wilt gebruiken, maar de indeling zelf moet van u of uw leverancier komen.
Drie regelgevingen: ADR, IMDG Code en IATA DGR
Alle drie de regelgevingen zijn gebaseerd op de modelvoorschriften van de Verenigde Naties. Het UN-nummer, de klasse en de verpakkingsgroep van uw goederen blijven daarom op elk traject gelijk. Per vervoerswijze verschillen de toegestane hoeveelheden, de verpakkingsregels, de documenten en de stuwage.
| Vervoerswijze | Regelgeving | Geldende editie (oktober 2026) | Belangrijkste document van de afzender |
|---|---|---|---|
| Weg | ADR | ADR 2025, volgende editie gepland voor 1 januari 2027 | Vervoersdocument met de ADR-gegevens |
| Zee | IMDG Code | Editie 2024 (amendement 42-24), verplicht sinds 1 januari 2026 | Verklaring gevaarlijke goederen en container packing certificate |
| Lucht | IATA Dangerous Goods Regulations, gebaseerd op de Technische Instructies van de ICAO | 67e editie (2026), 68e editie vanaf 1 januari 2027 | Shipper’s Declaration for Dangerous Goods |
ADR-transport over de weg
Het ADR is de Europese Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg. Via EU-richtlijn 2008/68/EG gelden de regels ook voor binnenlands wegvervoer in België en Nederland. Het ADR wordt elke twee jaar herzien. Het wegtraject is meestal het eerste en het laatste deel van een zending: van uw bedrijf naar de haven van Antwerpen of Rotterdam en van de haven naar uw klant. Bij ADR-transport heeft de chauffeur een geldig ADR-certificaat nodig en reist het vervoersdocument mee in het voertuig. Meer over ons wegtransport in Europa.
IMDG Code voor zeevracht
De International Maritime Dangerous Goods Code van de IMO legt de regels vast voor verpakking, markering, documenten, stuwage en scheiding aan boord. Een typische export combineert beide: de vrachtwagen naar de terminal valt onder het ADR, het schip onder de IMDG Code. Uw documenten moeten aan beide voldoen. Meer over onze zeevracht via Antwerpen en Rotterdam.
IATA DGR voor luchtvracht
In de lucht gelden de strengste grenzen. Sommige goederen die zonder problemen over zee reizen, mogen alleen met vrachtvliegtuigen mee of zijn in de lucht helemaal niet toegestaan. Lithium-ionbatterijen die los worden verzonden, zijn bijvoorbeeld verboden als vracht in passagiersvliegtuigen. IATA brengt elk jaar een nieuwe editie uit. Meer over onze luchtvracht.
Uw verantwoordelijkheden als afzender
Volgens alle drie de regelgevingen draagt de afzender de hoofdverantwoordelijkheid voor wat de vervoersketen in gaat.
- Indeling: UN-nummer, officiële vervoersnaam, klasse en verpakkingsgroep.
- Verpakking: geschikte verpakking die voldoet aan de regels voor de verpakkingsgroep, met UN-goedgekeurde verpakking waar dat verplicht is.
- Markering en etikettering: UN-nummer en gevaarsetiketten op elk collo, plus het merkteken voor beperkte of vrijgestelde hoeveelheden waar dat van toepassing is.
- Documenten: een volledig en juist ingevuld vervoersdocument of een juiste verklaring.
- Opleiding: medewerkers die gevaarlijke stoffen klaarmaken voor vervoer, moeten voor hun taken zijn opgeleid.
- Veiligheidsadviseur: voor ADR-vervoer heeft uw bedrijf mogelijk een eigen veiligheidsadviseur voor gevaarlijke goederen nodig (zie hieronder).
Een expediteur organiseert het transport en controleert uw papieren. De wettelijke verantwoordelijkheid voor de indeling en de aangifte blijft bij u.
Documenten voor het transport van gevaarlijke stoffen
- Weg (ADR): een vervoersdocument met het UN-nummer, de officiële vervoersnaam, de klasse, de verpakkingsgroep, het aantal en de soort colli, de totale hoeveelheid, de afzender en de geadresseerde en de tunnelcode als die van toepassing is. Het wordt vaak gecombineerd met de CMR-vrachtbrief.
- Zee (IMDG Code): een verklaring gevaarlijke goederen, vaak op het multimodale formulier voor gevaarlijke goederen. Worden de goederen in een container geladen, dan ondertekent degene die verantwoordelijk is voor het beladen ook een container packing certificate.
- Lucht (IATA DGR): een Shipper’s Declaration for Dangerous Goods.
- Lithiumbatterijen: de fabrikant of distributeur moet de UN 38.3-testsamenvatting beschikbaar stellen.
Een veiligheidsinformatieblad is geen vervoersdocument. Het is een document voor veiligheid op de werkplek. Wij gebruiken het om uw indeling te controleren, maar de vervoerder heeft de verklaring nodig. Onze gids over vervoersdocumenten legt de CMR, de bill of lading en de air waybill uit waarmee deze papieren meereizen.
Beperkte en vrijgestelde hoeveelheden
Veel producten worden verzonden in kleine binnenverpakkingen, zoals flessen of blikken in een doos. Daarvoor staat het ADR beperkte hoeveelheden (limited quantities, LQ) toe, met eenvoudigere regels. Het collo draagt het merkteken voor beperkte hoeveelheden en mag bruto niet meer dan 30 kg wegen. Voor trays met krimpfolie is de grens 20 kg. Het maximum per binnenverpakking verschilt per UN-nummer. Vóór het transport moet u de vervoerder de totale brutomassa van uw LQ-goederen doorgeven.
Vrijgestelde hoeveelheden (excepted quantities, EQ) zijn nog kleinere hoeveelheden, bijvoorbeeld binnenverpakkingen tot 30 g of 30 ml. Ze hebben een eigen code van E1 tot en met E5 en een eigen merkteken. E0 betekent dat het product niet als vrijgestelde hoeveelheid mag worden verzonden.
Zee- en luchtvervoer hebben eigen bepalingen voor kleine hoeveelheden. Een doos die over de weg als LQ reist, wordt in de lucht niet vanzelf op dezelfde manier geaccepteerd.
Rekenvoorbeeld (fictief)
Een Belgische fabrikant verstuurt een reinigingsvloeistof per vrachtwagen. Stel dat de vermelding in de lijst van gevaarlijke goederen beperkte hoeveelheden toestaat in binnenverpakkingen tot 1 liter. De fabrikant verpakt 12 flessen van 1 liter in een doos met een brutogewicht van 14 kg.
| Lading | Berekening | Resultaat |
|---|---|---|
| Eén doos | 14 kg, onder de grens van 30 kg | Mag als LQ reizen, met het LQ-merkteken |
| 550 dozen | 550 × 14 kg = 7.700 kg | Onder 8 ton, geen LQ-merkteken op het voertuig nodig |
| 600 dozen | 600 × 14 kg = 8.400 kg | Meer dan 8 ton, ook het voertuig moet het LQ-merkteken tonen |
In beide gevallen geeft de fabrikant de totale brutomassa door aan de vervoerder voordat de vrachtwagen aankomt.
Lithiumbatterijen
Lithiumbatterijen zijn de meest voorkomende gevaarlijke stoffen in algemene lading. Ze vallen onder klasse 9. Het UN-nummer hangt af van het type batterij en van de manier waarop ze zijn verpakt.
| Batterij | Los verzonden | In of verpakt bij apparatuur |
|---|---|---|
| Lithium-ion | UN 3480 | UN 3481 |
| Lithium-metaal | UN 3090 | UN 3091 |
| Natrium-ion | UN 3551 | UN 3552 |
Voertuigen die door batterijen worden aangedreven, hebben eigen vermeldingen: UN 3171, UN 3556, UN 3557 en UN 3558.
In de lucht zijn de regels streng. Lithium-ion- en lithium-metaalbatterijen die los worden verzonden, mogen alleen met vrachtvliegtuigen mee. Losse lithium-ionbatterijen mogen een laadtoestand van maximaal 30% hebben. Sinds 1 januari 2026 geldt dezelfde grens ook voor lithium-ionbatterijen die bij apparatuur zijn verpakt en voor voertuigen op batterijen boven 100 Wh, tenzij de autoriteiten anders toestaan. Houd de UN 38.3-testsamenvatting en het aantal wattuur bij de hand voordat u een offerte aanvraagt.
Scheiding: wat mag samen in een container
Niet alle gevaarlijke stoffen mogen samen reizen. De IMDG Code kent vier niveaus van scheiding, van “verwijderd van” tot “in lengterichting gescheiden door een tussenliggend volledig compartiment of ruim”. Goederen die van elkaar gescheiden moeten worden, mogen in de regel niet in dezelfde container worden geladen. Er gelden ook regels voor gevaarlijke stoffen die samen met levensmiddelen worden verpakt.
Daarom moeten gevaarlijke stoffen in een gedeelde container vóór de boeking worden gecontroleerd. Voor het stuwen en zekeren in de container gelden dezelfde principes als bij andere lading. Dat leest u in onze gids over pallets en ladingzekering.
Regels in België en Nederland
Hebt u een eigen veiligheidsadviseur nodig?
Het ADR verplicht elk bedrijf dat gevaarlijke goederen over de weg verzendt, vervoert, verpakt, laadt, vult of lost om een of meer veiligheidsadviseurs voor het vervoer van gevaarlijke goederen aan te stellen. Sinds 1 januari 2023 geldt dat ook voor bedrijven die alleen verzenden. Voor sommige situaties bestaan vrijstellingen. De adviseur ziet toe op de naleving en stelt een jaarverslag op.
In België legt het koninklijk besluit van 5 juli 2006 de regels vast voor veiligheidsadviseurs bij het transport van gevaarlijke goederen. In Vlaanderen beantwoordt het Departement Mobiliteit en Openbare Werken vragen over het ADR. In Nederland stelt de overheid dat een bedrijf een of meer gecertificeerde veiligheidsadviseurs nodig heeft. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert dat. Een expediteur inschakelen vervangt uw eigen adviseur niet.
Antwerpen: melding aan de Havenkapiteinsdienst
In de haven van Antwerpen-Brugge mogen gevaarlijke goederen pas worden behandeld na een elektronische melding aan de Havenkapiteinsdienst. Die melding gaat als IFTDGN-bericht uit, minstens 24 uur voordat de goederen op de terminal aankomen. Bij export verstuurt de expediteur het bericht, bij import de scheepsagent. De havenkapitein legt ook vast hoe lang verpakte gevaarlijke goederen maximaal op een terminal mogen blijven. Die termijnen zijn per UN-nummer op te zoeken.
Rotterdam
In Rotterdam geldt de IMDG Code, samen met de Havenbeheersverordening en de havenregels voor gevaarlijke stoffen. Schepen met gevaarlijke stoffen aan boord melden die via Portbase bij de havenmeester. Die melding is gebaseerd op de gegevens uit uw verklaring. Een fout in uw papieren reist dus mee tot bij de havenautoriteit.
Wat wij van u nodig hebben
- UN-nummer en officiële vervoersnaam
- Klasse, bijkomend gevaar en verpakkingsgroep
- Hoeveelheid per collo, aantal colli, netto- en brutogewicht
- Soort verpakking en UN-verpakkingscode, als die wordt gebruikt
- Of de goederen als beperkte of vrijgestelde hoeveelheden reizen
- Veiligheidsinformatieblad, actuele versie
- Vlampunt bij brandbare vloeistoffen
- Bij lithiumbatterijen: type batterij, aantal wattuur, UN 38.3-testsamenvatting en laadtoestand
- Vervoerswijze, laad- en afleveradres en de datum waarop de goederen klaarstaan
Vraag een offerte aan voor uw zending gevaarlijke stoffen en uw contactpersoon komt bij u terug met de mogelijkheden en de documenten die u nodig hebt.
Veelgemaakte fouten die zendingen met gevaarlijke stoffen tegenhouden
- Handelsnaam in plaats van officiële vervoersnaam op de verklaring.
- Een veiligheidsinformatieblad gestuurd in plaats van een verklaring.
- Een verouderd veiligheidsinformatieblad waarvan rubriek 14 niet meer klopt met de huidige indeling.
- Aannemen dat de regels voor de weg ook in de lucht gelden, vooral bij beperkte hoeveelheden en lithiumbatterijen.
- Verpakking die niet is goedgekeurd voor de verpakkingsgroep van de goederen.
- Late of onvolledige gegevens, waardoor de havenmelding niet op tijd kan worden gedaan en de container zijn schip mist.
- Goederen die niet samen mogen in één container.
Waarom Destinex voor ADR-transport
Eén vaste contactpersoon
Dezelfde persoon controleert uw gegevens, boekt het transport en volgt uw zending tot de levering.
24/7 bereikbaar
Vragen over uw zending gevaarlijke stoffen hoeven niet te wachten tot de volgende werkdag.
Updates voordat u erom vraagt
Uw contactpersoon houdt u bij elke stap op de hoogte. U hoeft dus nooit achter de status aan te zitten.
Weg, zee, lucht en douane bij één partner
Antwerpen, Rotterdam, douane-afhandeling en de verdere levering vanuit één team.